Labels

Showing posts with label DRAMA. Show all posts
Showing posts with label DRAMA. Show all posts

Lemchan Review Duhmanga leh Dardini

Mizote hian lemchan thawnthu, a bu ngeia chhuah hi kan nei ve ta nual a. A tuipui leh zir zau peih pawh an awm zèl a, a lawmawm hle. Hetih rual hian, lemchan \ha leh zir tlak, University leh College meuha han zir at^na tlak leh tling chu kan la nei tl>m hle a. Kan neih chhunte hi Lemchan tènau (One-act play) tè tè, khawilai function iloa chan at^na zirtir nei tura duan, tawi leh nawi tak tak an ni hlawm a. Lemchan (Drama) puitling leh zirtlak nia lang chu kut\anga chhiar tham tak tak chauh kan la nei niin a lang.
Dik tak chuan Lemchan (Drama) ziah hi thil awl-ai tak a ni lèm lo a. Uluk leh ngunthlûk taka duan ngai, dàn leh hrai ngah zet mai a ni a, pâwngtâwng basa ngam chi a ni lo. Technical taka zir tur pawh a tam a, a hman leh phûr nazawngina ziah ve ngawt chi a ni hek lo. Chu vang chuan Mizo Literature huang chhûng bikah rau rau pawh, Lemchan (Drama) hi a \hang muang em em a ni.

Lemchan Dinhmun leh Hmathlir

Thu Hmatheh :

Lemchan(Drama) chu \awngkam leh chezia, chezia leh zaizir a kan thil tih lantirna, mipui emaw midang lo hmuh tur a lem channa hi a ni a. Khawi hmunah pawh lemchan hi tih theih a ni. Lemchangtu chuan a thlirtu te hneh theih dan tur berin a chezia, \awngkam leh hawiher te a remfel a. Lo thlirtu chu mi tl>m te emaw, mi tamtak emaw an ni thei bawk. Kalhmang fel taka thawnthu emaw tih bik thil emaw lantirna hi Lemchan chu a ni.

Lemchan hi khawvel hmun hrang hrang a hmelhriat leh ngaih hlut a ni a, hman lai hunah phei chuan hnam pui kan tih ho hian an ching urhsun khawp mai. tun thlenga la chuai thei  lo, khawvel pumpui ina thu leh hla thiama kan hriat l^r William Shakespeare pawh hi Lemchan v^ng a hriatl^r a ni kan ti thei ang chu.

Lemchan leh Thawnthu Danglamna (Difference Between Drama and Novel)

I. INTRODUCTION :
Literature chuan mihring nun nena inlaichinna nei, lungngaih thu emaw lawmna thu emaw, mihring chanchin leh thil dang chanchin, \awngkam mawi tak leh uluk taka ziah chhuah hi a huam a. Kan ziah chhuah dan erawh chu hla hmangin emaw, thu hmangin emaw a ni thung \hin.

Mihring ten ziak leh chhiar kan thiam \antirh a ta literature hian hnuhma a nei nghal a, chung zingah chuan hla te, lemchan te, thawnthu te leh thutluang te pawh a tel vek a. Chutiang term hrang hrang chu kan ziah chhuah dan kalhmang (format) mai a ni thung. Hei vang hian thu leh hla lo chhuak apiang te chu a ziah chhuah dan a zirin hlawm hrang hranga \hen a lo ni ta a ni.

Sangi Inleng Lemchan Thlirna

Mizote hian thu ziak kan neihna hi la rei mah suh se,  literature lamah chuan kan thang duangin hma kan sawn chak viau lawi a, a lawmawm hle. Literature peng thenkhatah chuan hmasawnna  duhawm tak kan hmuh rualin lemchan thawnthu puitling chu kan la ngah tawk lo viau niin a lang a, uluk taka han chhiar pawhin kut zungtang thliah tham emaw lek chauh kan la nei hian hmasawn kan la ngai hle tih a tilang.

William Shakespeare-a’n, “Lemchan hi mihring mize dik tak tar lanna  darthlalang a ni”  a lo ti mathlawn lo va. Chuvangin, lemchan hi Literature  peng hrang hrang zingah chuan a pawimawh  ber pawl a ni hial awm e.

Thu A Tawp E Lumam Lemchan Thawnthu Bichianna

Thu a tawp e lumam lemchan thawnthu hi K.Saibela ziak a ni a, Chantuan Ennawm Bu 1-naah Dr.Laltluangliana Khiangte hian lemchan thawnthu dang sawm lai nen a khung khawm a. K.Saibela ziak, Thu a tawp e lumam lemchan thawnthu hi Art & Culture Drama Competition Sub- Committee chuan intihsiakna tur lemchan an duh than an hmuh mai theih loh avangin K.Saibela chu ziak ve turin an ti ta ringawt mai a,  he lemchan thawnthu hi Committee Secretary Pu Laithanga M.A, B.T chuan ziak tura a ngen avanga lo piang ta a ni. Tragi- comedy huang chhungah khung niin, a ziaktu hian kum 1980 bawr vela a ziak a ni. A bua chhuah hmasak ber hi kum 2012 ah a ni a, Felfim Computer ah chhuin, LTL Publication, mission veng, Aizawl atanga chhuah a ni. A man zat hi cheng 120 niin, copy 1000 chhut a ni. A bu chhunga lemchan sawm leh pakhat awmte hi tawi te te vek an ni a, Thu a tawp e lumam lemchan thawnthu hian phek 115-138 inkar a awh.

Duhmanga leh Dardini Lemchan Thawnthu Bihchianna


Duhmanga leh Dardini lemchan thawnthu hi Lalsangzuala ziak a ni a, Thangzawra tih lemchan thawnthu nen bu khatah khung dun a ni. Kum 2006 khan Mizoram Publication Board hnuaia tihchhuah niin, a man hi Rs 60 a ni. A chhutna hmun hi Gilzom Offset, A/54 Electric Veng, Aizawl a ni a, copy 1,000 tihchhuah a ni. Duhmanga leh Dardini thawnthu hi phek 125 a khung len a ni a, Thangzawra tih lemchan hian phek 127-193 a awh bawk. A ziaktu Lalsangzuala hian kum 1997, Krismas urlawk zan(Dec 24) khan Duhmanga leh Dardini lemchan hi ziak tanin, a khawr pum nan erawh hun a duh rei deuh thung a ni. He lehkhabu hi a chhah lutuk lova, a pan lutuk hek lo, a khawih vel pawh nuam tak a ni.

He lemchan thawnthu hi Tragedy a ni a. Mizo Romantic tales a mi niin, Vangtlang lal Hrangvunga fapa leh hmeithai fanu Dardini-te inhmangaihna runthlak tak thawnthu a ni. Historical play emaw Chronicle play kan ti thei bawk ang. Chan ngaah thenin, Lan sawmpariat(18) lai a awm a. A hmun nghahna ber hi Vantlang khua leh Sunthla ram; Mualpui khua a ni.

Darlalpuii Lemchan Thawnthu Bihchianna

Darlalpuii lemchan thawnthu hi Lalchungnunga ziak a ni a, Lemchan Khawvel  I – naah, Dr.Laltluangliana Khiangte  hian lemchan thawnthu dang pahnih – Lalnu Ropuiliani leh Thawmvunga te nen a khung khawm a ni. Lalchungnunga ziak, Darlalpuii lemchan thawnthu hian kum 1990-a Art & Culture Department huaihawt, Mizo hnam nunphung tarlang zawnga lemchan thawnthu inziahsiak tum khan lawmman pahnihna a lo dawng tawh a ni.  Darlalpuii hi lemchan thawnthu tawi fel tak niin, tragedy huang chhung a mi a ni a. A ziaktu hian kum 1990 bawr vel khan S.Hlimen khuaah a ziak a. A bua an chhuah hmasak ber hi kum 1994-ah a ni a, Felfim Computer-ah chhuin,  L.T.L. Publication, Mission Veng, Aizawl  atanga chhuah a ni a, a man zat erawh a inziak lo.  Kum 2012 thleng khan; tum nga chhut nawn a ni a, hemi tum hian copy 3000 chhuah a ni. A bu chhungah hian lemchan thawnthu pahnihin a karcheh a, phek 89 atanga 140 thleng a huam a. A kawm hnung lamah hian Lal fanu lainatawm tawpkhawk, Lal Sibuta’n sechhuna a chhun tih a inziak bawk.

Chhungkaw Hlimawm Lemchan Thawnthu Bihchianna

Khuhhawnna :
Chhungkaw hlimawm’ lehkhabu hi Vanneihtluanga ziah a ni a, Lemchan (Drama) kalphung anga duan leh ziah ni in, he Lemchan hi chan Nga ah a \hen hrang a. Lan erawh chu Chan hrang hrangah a in ang lo thluah thung a i.Phek 106 a chhah niin Pi. Remthangi (Remi) te chhungkua behchhan anga hmanga ziah a ni a,  thawnthu ngaihnawm tak a ni.

A ziaktu :
He Lemchan thawnthu ziaktu Vanneihtluanga hi Mizo thu leh hla ah chuan mikhual lo tak a ni a, thu leh hla lam ngaihsak $k tan phei chuan hriat lar leh ngaihven hlawh ber zing a mi a ni awm e. Lengzem chanchinbu, thlakip chhuak enkawltu (Editor) leh neitu a nih mai piahlam ah lehkhabu tam tak kutchhuak leh sulhnu a nei tawh a, lehkhabu hrang hrang ah a thuziah pawh hmuh tur a awm nghe nghe. Thu leh hla lama chawimawina pawh lo dawng tawh Vanneihtluanga hian kutchhuak \ha tak tak a nei a, chutih lain Lemchan lama a kutchhuak hmuh theih tura puanzar (published) awm chhun erawh he Lemchan ‘Chhungkaw Hlimawm’ chauh hi a la ni rih a, a chhuah belh zel erawh a rinawm hle thung a ni.

Sakei Ngho Seh Lemchan Thawnthu Bihchianna

Lemchan hi literature hlawm zingah chuan mihring nun darthlalang tarlanna pawimawh ber a ni awm e. Mizote pawhin kum 1912 a\angin lemchan kan ching \an a, a kum telin hma kan sawn a, lemchan thawnthu pawh tam tak kan lo nei ve ta. Amaherawhchu, tunlai media \hang zelin lemchan hlutna ati hniam ta hle a. Chu chuan lemchan thawnthu ziah lamah pawh nasa takin a nghawng a. Literature hlawm zinga \hang muang ber a ni mai awm e.

Mizote’n lemchan thawnthu kan neih zingah ‘Sakei Ngho Seh’ tih lemchan thawnthu C.Chhuanvawra ziah hi lemchan thawnthu \ha leh belhchian dawl tak a ni. He lemchanah hian hmanlai thawnthu \henkhat behchanin Sailo lal ropui Vanhnuailiana khuaa nula leh tlangval inhmangaihna thawnthu ngaihnawm tak karah, khawtlanga pasal\ha te dinhmun te, khawtlang rorelna leh hmanlai \halaite khawvel ngaihnawm tak kan hmu a ni.

William Shakespeare Julius Caesar Chhuizauna (Critical Analysis of Julius Caesar by William Shakespeare)

I.                   Sawihawnna :
Thu leh hla khawvel ah Lemchan (Drama) hian hmanlai a\angin hmun pawimawh tak a chang \hin a. Mi thiamte chuan Drama hi hmasang Grik (Greek) hmasahoin kum 3000-2000 B.C vel daih tawha Sakhuana avanga an hrin chhuah ni in an ngai nghe nghe a. Lemchan dan tur an buatsaih kawngah pawh thiltih(deeds), thawnthu(story), Lemchan(play) ti in an \hen hrang ve \hin.
Lemchan hi khawthlang mite tan a hlut em avangin mifing leh lehkha thiam te pawhin dan leh dun hrang hrang an zam \hin a. Aristotle-a dan zam phei chu William Shakespeare lo lan hma phei chuan tuman an bawh pelh ngai lo nghe nghe.